Środa, 17 kwietnia 2024
Imieniny: Klara, Robert, Rudolf
pochmurno
5°C
Powróć do: Historia

Historia Helu - od 9 maja 1945 roku w zakresie wojskowości

Odcinek mierzei helskiej od Juraty aż do końca cypla był po wojnie jedną z najbardziej strzeżonych i ufortyfikowanych baz wojskowych. Niekończące się kilometry umocnień polowych wykonanych z betonowych prefabrykatów można spotkać w helskim lesie na każdym kroku.


Przedwojenne stanowisko działa 152,4mm nr 1 baterii Laskowskiego, znajdujące się najbliżej Zatoki, zostało wysadzone w powietrze przypadkowo, w niewyjaśnionych okolicznościach już po wyzwoleniu Helu - podobno jesienią 1946 roku. ...tutaj więcej o baterii Laskowskiego...
W latach powojennych w związku z rozbudową Marynarki Wojennej port wojenny w Helu powiększono ponad dwukrotnie, poszerzając go w kierunku portu rybackiego.
Podjęto decyzje szybkiej budowy nowych Baterii Artylerii Stałej (BAS) lokując je wzdłuż całego polskiego Wybrzeża - najwięcej w rejonie Helu i Zatoki Gdańskiej.

Obraz przedstawia działo po renowacji


13 BAS - Hel-Cypel - W 1948 roku zbudowano nowe stanowisko artyleryjskie, dokładnie według przedwojennego projektu, sytuując go na północ od przedwojennego stanowiska nr 4. mniej więcej tam, gdzie na szkicu jest stanowisko NKM - u dwulufowego.
Przenumerowano stanowiska - przedwojenne stanowisko nr 2 - otrzymało nr 1, stanowisko nr 3 - otrzymało nr 2, stanowisko nr 4 - otrzymało nr 3, a nowo zbudowane otrzymało nr 4.
Na tych stanowiskach ustawiono 4 działa 13 BAS (Baterii Artylerii Stałej) - armaty morskie B - 13 kalibru 130mm (lufy długości 50 kal) produkcji radzieckiej.
Ich zasięg maksymalny wynosił 25km, a skuteczny 19km. ostatnie z tych dział stoi na stanowisku nr 3 do dziś. W roku 2008 stanowisko to zostało odrestaurowane przez Muzeum Obrony Wybrzeża i wraz z wystawami umieszczonymi w schronie pod działem udostępnione do zwiedzania.

3 BAS - Hel - Bór - 4 działa 152,4mm, gotowość bojowa osiągnięta w 1956 roku, jako jedna z ostatnich oddanych do użytku. Była to najpotężniejsza, jedyna powojenna bateria kalibru 152,4mm, uzbrojona w działa radzieckie MU - 2. Jedno z tych dział można oglądać w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Obraz przedstawia działo przed renowacją


27 BAS - Hel - W 1955 roku zbudowano niedaleko portu rybackiego, od strony Zatoki cztery stanowiska dział 100mm BU34U, zagłębione w ziemi cienkościenne, żelbetowe, w odległościach co 50m. Ustawiono na nich 4 radzieckie armaty morskie B - 34U o zasięgu ognia maksymalnym 22km, a skutecznym 16,4km. Armaty takie miał w tym czasie także ORP Burza. Helskie stanowiska połączono podziemnymi korytarzami komunikacyjnymi. Po rozwiązaniu baterii trzy działa pocięto na złom. Ostatnie działo stoi na stanowisku do dziś.

 

W 1974 roku, w związku ze zmianami w koncepcjach obronnych Układu Warszawskiego, a także ze wzrostem znaczenia broni rakietowej i wzmocnieniem środków napadu powietrznego, rola artylerii nadbrzeżnej drastycznie zmalała - z tego powodu rozformowano w Polsce wszystkie Baterie Artylerii Stałej. W 1977 roku zaprzestano konserwacji dział, porzucając je na pastwę losu.... W latach 90 - tych większość armat rozebrano na złom - także te helskie przestały istnieć, do dziś pozostawiono tylko działa wspomniane powyżej.

 

9 Flotylla Obrony Wybrzeża:

31 maja 1965 roku z Brygady Obrony Wodnego Rejonu Głównej Bazy powstała 9 Flotylla Obrony Wybrzeża nosząca od 18 listopada 1978 roku imię kontradm. Włodzimierza Steyera. W jej skład weszły również Komendy Portów Wojennych w Gdyni i na Helu.
Flotylla ta była odpowiedzialna za obronę akwenu morskiego przyległego do wschodniego wybrzeża Polski. Jej głównym zadaniem było zwalczanie okrętów podwodnych oraz walka przeciwminowa (poszukiwanie, zwalczanie oraz stawianie min).

Jednostki nadbrzeżne 9 Flotylli miały specjalistyczne przeznaczenie. Zadaniami inżynieryjno - saperskimi zajmował się 43 Batalion Saperów w Helu - Borze. Stałą obserwację pasa wód przybrzeżnych prowadziły punkty obserwacji wzrokowo - technicznej i łączności 7 Rejonu Łączności i Obserwacji na Helu.
Obronę przeciwlotniczą zapewniał 7 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej w Ustce, a obronę przeciwchemiczną - 55 Kompania Przeciwchemiczna w Rozewiu.

28 grudnia 2006 roku 9 Flotylla Obrony Wybrzeża w Helu została rozformowana i podzielona pomiędzy inne jednostki wojskowe opuściła Hel.

Od czasów przedwojennych zmienił się kształt cypla, resztki przedwojennego stanowiska nr 1 Baterii Laskowskiego zastały zniszczone przez wody Zatoki, natomiast plaża na wysokości obecnego stanowiska nr 3 działa 130mm bardzo się poszerzyła.
Rozebrano większość torów kolejki wąskotorowej, wymieniono, a następnie skasowano większość dział.


W muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni można obejrzeć:

jedno działo Bofors 152mm z baterii Laskowskiego (ciężar z podstawą 28000kg, zasięg 23km, ciężar pocisku 46kg);
dwa działa Schneider 105mm (na kołach) z baterii Greckiej lub Duńskiej (ciężar całkowity 5000kg, zasięg 20km, ciężar pocisku 26,4kg);
dwulufowe działo Bofors wz. 34 / 36 120mm zdjęte z "Gryfa" (ciężar całkowity 17650kg, zasięg 19,4km, ciężar pocisku 24kg).


W muzeum Wojska Polskiego w Warszawie można m.inn. obejrzeć:
jedno działo Bofors 152mm z baterii Laskowskiego;
jedno działo MU - 2 152mm z baterii w Hel - Bór.


Po wojnie do Polski wrócił kuter pościgowy.
Po licznych, śródlądowych kolejach losu, uratowany przed pocięciem na złom wrócił do Helu jako pomnik, stojący obecnie na nabrzeżu Punktu Bazowania Hel.

Trzydziestu jeden spośród poległych obrońców Helu spoczywa w zbiorowej mogile na helskim cmentarzu, wielu innych wróciło do czynnej służby w marynarce PRL, niektórym w owych latach nawet tego prawa odmówiono.
Komandor Władysław Steyer po powrocie z niewoli do kraju, piastował wysokie stanowiska w Marynarce, aż w 1947 roku został mianowany jako kontradmirał dowódcą Marynarki Wojennej. W 1950 roku został usunięty ze swojego stanowiska i zmuszony do przeniesienia się daleko od morza, do Ostrołęki. Na Wybrzeże wrócił dopiero po rehabilitacji październikowej w 1956 roku, w roku 1957 zmarł.

Kapitan Mańkowski z baterii Laskowskiego został po wojnie pilotem portowym w Szczecinie, a w 1950 roku usunięto go z pracy i zakazano mu jakiejkolwiek pracy w rejonie morza.
Komandor porucznik Zbigniew Przybyszewski został w 1950 roku zwolniony z wojska aresztowany i skazany w sfingownym procesie na karę śmierci przez Najwyższy Sąd Wojskowy. W tym samym procesie 19 - tu oficerów  i czterech  komandorów WP w lipcu 1952 roku, otrzymało kary śmierci za nonsensowne zarzuty polityczne. Nie pomogły odwołania do Bieruta i Zawadzkiego. Trzech ze skazanych haniebnymi wyrokami:
komandor porucznik Zbigniew Przybyszewski;
komandor Jerzy Staniewicz;
komandor Stanisław Mieszkowski.

zostało zastrzelonych w więzieniu.....

W więzieniach "Informacji Wojskowej" - militarnej wersji bezpieki, zginęli także - spośród obrońców Helu:
por. mar. Zbigniew Smoleński - Nieczuja, stracony 21.02.1946r. w Bydgoszczy;
por. mar. Zdzisław Ficek, stracony dnia 16.12.1952r. w Gdańsku;
kontradmirał Adam Mohuczy, zmarł po torturach 07.05.1953r. w więzieniu w Sztumie;
kpt. mar. Kazimierz Bartoszyński, zmarł po torturach 07.08.1955r. w więzieniu we Wronkach;
kmdr por. Wacław Zbigniew Krzywiec, torturowany w więzieniu, zmarł 12.03.1956r. zaledwie w miesiąc po warunkowym zwolnieniu.

...wielu innych skazanych, jak np. komandor porucznik Robert Kasperski, czy komandor Marian Wojcieszek (obrońcy Helu z 1939 roku) doczekało października i symbolicznej rehabilitacji...



Autorem jest Władysław Szarski©.
Opracowanie powyższe oparto na materiałach źródłowych

DO GÓRY

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.

Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Twoja przeglądarka blokuje powiadomienia. Kliknij Bezpieczna (Secure) i kliknij Zezwalaj
Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.